Unbeatable Whiteness

De grote wens van elke Zuid-Afrikaan is een eigen huis op een eigen stuk grond. Om deze droom te verwezenlijken, vreet de stad elk jaar een stuk van haar eigen rand op. Akkers en weides moeten er plaats maken voor nieuwe verkavelingen.
Het merendeel van die nieuwe verkavelingen wordt gebouwd als een gated community: een kleinschalige wijk met eigen voorzieningen en een groot hek errond. De naamgeving van die nieuwbouwprojecten laat trouwens weinig aan de verbeelding over. Inwoners van La Vie est Belle, Villa de Vie of Toscana Villas hebben duidelijk heimwee naar een stukje vermarktbaar Europa in de tip van Afrika.

Dat grote delen van de stad hun Europees cachet verliezen en langzaamaan verafrikaansen ontgaat dan ook niemand. Zo doemen er tussen de geplande orde van de voormalige blanke suburbs informele nederzettingen van zink, hout en plastic op. Arme keuterboeren uit de Oostkaap bezetten er kostbare lappen grond. Inwoners van duurbetaalde woningen in de buurt zijn daar niet altijd even opgezet mee. Lezersbrieven spuien een litanie van klachten, vandaag nog over de 'cemetery dwellers': "Kensington is saddled with a nightmarish squatter camp. This camp alone has brought about a decline in moral and social standards in the area. Shebeens, drug dealers and criminal activities have increased, also the image of Kensington has been tainted and the value of properties has declined."

Ook het hart van de stad ontsnapt niet aan de veranderingen. Zo wemelt het rond het station van de 'zwarte' en 'bruine' medemensen, terwijl er amper nog 'blanken' in het straatbeeld te zien zijn. Straathandelaars slijten hun waren aan passanten. Uit de boksen schalt kwaito of ragga, geen Laura Lynn zoals in de supermarkt bij ons om de hoek.

En toch blijft Kaapstad voor vele bezoekers een 'blanke' stad. Vele Zuid-Afrikanen zien het nog steeds als een 'blanke' enclave in een grotendeels 'zwart' land, en niet voor niets. De duurdere restaurants zijn praktisch allemaal in handen van 'blanken'. 'Blanke' obers bedienen er een 'blank' cliënteel. In sommige discotheken zijn enkel de buitenwippers 'zwart'. Op een feestje van UCT-studenten, nochtans een vrij gemengde universiteit, telde ik onlangs meer dan vijftig 'blanken' en slechts één 'zwarte' vrouw. Zij was dan nog de vriendin van een Duitse student. Is er hier eindelijk iets aan het veranderen? Of hebben we te maken met 'unbeatable whiteness', zoals de reclame voor wasproducten in het station aangeeft?